Kullanılabilirlik kavramı

Her gün çeşitli ihtiyaçlarımızı karşılamak için onlarca ürün kullanırız. Sabah güne başladığımız andan günün sonuna kadar birden çok ürünle etkileşime geçer büyük küçük bir çok hedefimize bu ürünler sayesinde ulaşırız. Gün içinde alışık olduğumuz ürünün yanında yenileriyle de karşılaşır ve alışmaya çalışırız. Kimilerini benimseyerek kullanmaya devam eder kimilerini de bir daha kullanmamak üzere terk ederiz. Teknolojiyle beraber hızla gelişen hayatı daha da kolaylaştırması beklenen bu ürünlerin kullanımı ne kadar kolay oluyor. Kullanıcısı ürüne hemen alışabiliyor mu? İşlem yapmak için düşünmek zorunda kalıyor mu? Tüm bu sorunlar kullanıcıların  üründen sıkılmasına neden olabilir. Fonksiyonel olarak mükemmel olduğu düşünülen ürünlerin kullanıcı tarafından yetersiz görünmesi ürünün kullanılabilir olmamasından kaynaklanır.

usability

Kullanılabilirliği özel bir çevrede kullanıcıların etkin, verimli ve memnun olarak bir amaca ulaşması olarak tanımlayabiliriz.

Kullanılabilirliğin 5 temel kuralı vardır.

  1. Kolay öğrenilebilir
  2. Etkin kullanılabilir
  3. Kolay hatırlanabilir
  4. Hata kaldırabilir
  5. Keyifli olması

Şimdi bu 5 temel kuralı inceleyelim.

    1. Kolay öğrenilebilir

      Bir ürün hangi fonksiyonlara sahip olmalıdır. Kullanıcının hangi ihtiyaçlarına cevap vermelidir? Tasarım sürecini temelden şekillendiren sorular kullanıcı odaklı tasarım yaklaşımıyla geliştirilmiştir. Kullanıcı odaklı tasarım yaklaşımıyla fonksiyonların belirlenmesi kadar bu fonksiyonların kullanıcı tarafından kolayca öğrenilebilir olması da büyük önem taşır. Bunun için öncelikle fonksiyonların varlığı açıkça ortaya konmalıdır. Hiç bir işlev gizlenmemeli, kullanıcının rahatça algılaması için her şey açık ve anlaşılabilir tasarlanmalıdır. Fonksiyonlar bölümlendirilerek belirgin olarak sunulmalıdır.

    2. Etkin kullanılabilir

      Ürünü kullanmayı bir kez öğrendikten sonra her hangi bir işlemin tamamlanma süresi ürünün kullanılabilirliğini etkileyen önemli bir unsurdur. Bazı durumlarda kullanıcıların hedefi işlemi hızlıca tamamlamak olabilir. Bunun için kullanıcının farklı uyaranlarla rahatsız edilmeden aradığını kolayca bulması için tasarım yapılmalıdır. Ürün, etkinliğini azaltacak unsurlardan arındırılmalıdır.

    3. Kolay hatırlanabilir

      Kullanıcı ürünü tanımak için belli bir zaman harcar. Ürünü belli bir zaman içinde tekrar kullanmazsa geçtiği yolları ve adımları unutabilir.  Hedefine ulaşması için gerekecek yolları hatırlamak için öğrenme süresi kadar zaman harcamamalıdır. Bu zaman kaybı kullanıcının vazgeçmesine sebep olur. Ürünün kullanım süreci öğrenmeyi ve hatırlamayı destekleyecek şekilde tasarlanmalıdır. Her adım bir sonrası için ipuçları taşımalı ve kullanıcıyı yönlendirmelidir. Bir sonraki adımda kullanıcı bir sürpriz yaşamadan ilerlemelidir. Kullanıcı yönlendirici öğeler ile süreci kolayca hatırlayabilmelidir.

    4. Hata kaldırabilir

      Ürünlerin kullanımı ne kadar kolay ve etkin tasarlansada kullanıcı bu süreçte farklı nedenlerle farklı yola sapabilir veya hata yapabilir. Yeni bir ürünle karşılaşan kullanıcı hata yapma korkusuyla hedefinden sapabilir. Hata yapma korkusunu yenmesi için kullanıcıyı desteklemeli ve ürünün hata yapan yapısı açıkça vurgulanmalıdır. Kullanıcılar hata korkusu yaşamadan kendilerini güvende hissetmelidir.

    5. Keyifli olması

      Kullanıcıların bir ürünü tercih etme sebepleri sadece çözüme ulaşmak değildir. Bir işlemi tamamlamak için defalarca denemek, sürekli uyarılarla karşılaşmak ve yeterli geri bildirim alamamak kullanıcının bunalmasına yol açar. Kullanım kolaylığı ve uyandırdığı hislerin toplamında kullanıcı ürünle başarma hissini yaşamalı ve keyif almalıdır. Ürünler kullanım sıklığı kazanmak için kullanıcılarının memnun kalması sağlamalıdır.

Neler öğrendik:

  • Kullanıcıların kolay öğrenmesi için basit yapılar kurun.
  • Kullanıcının amacına kolay ulaşmasına yardımcı olacak olan unsurlarla destek verin.
  • Kullanıcı hata yapmaktan korkmamalı, hataları tolere edin.
  • Kullanıcıların ürünü tekrar kullanmaları için memnun ayrılmalarını sağlayın.

Kullanılabilirlik kavramı rasyonel kullanıcı davranışlarının tanımlanması ve ürün tasarımı için önemli bir yere sahiptir.

Kaynak: T.ur.kcell Akademi

Bir Cevap Yazın